Jollibee จากฟิลิปปินส์ และ MK Suki จากประเทศไทย

การศึกษาธุรกิจแฟรนไชส์ต่างประเทศเทียบกับธุรกิจในประเทศไทย

Jollibee จากฟิลิปปินส์ และ MK Suki จากประเทศไทย

ดร.พีระพงษ์ กิติเวชโภคาวัฒน์

“จุดกำเนิด” ของแบรนด์

จะช่วยให้เห็นรากฐานความคิด วิธีเติบโต และดีเอ็นเอขององค์กรได้ชัดเจนยิ่งขึ้น กรณีของ Jollibee จากฟิลิปปินส์ และ MK Suki จากประเทศไทย ถือเป็นตัวอย่างคลาสสิกของธุรกิจอาหารที่ประสบความสำเร็จในระดับประเทศ และพัฒนาไปสู่ระบบสาขาขนาดใหญ่ แต่มีเส้นทางการก่อตั้งและแนวคิดตั้งต้นที่แตกต่างกันอย่างน่าสนใจ

Jollibee เริ่มต้นในปี ค.ศ.1975 จากร้านไอศกรีมเล็ก ๆ ในกรุงมะนิลา โดย โทนี่ ตัน คักเตียง (Tony Tan Caktiong) ผู้ก่อตั้งมองเห็นพฤติกรรมผู้บริโภคชาวฟิลิปปินส์ที่ให้ความสำคัญกับ “รสชาติที่อิ่มและถูกปาก” มากกว่าความเป็นสากลแบบตะวันตก เมื่อธุรกิจไอศกรีมเริ่มเผชิญการแข่งขันสูง เขาจึงปรับโมเดลสู่ร้านอาหารฟาสต์ฟู้ด เพิ่มเมนูไก่ทอด สปาเกตตีรสหวาน และเบอร์เกอร์ที่พัฒนารสชาติให้สอดคล้องกับลิ้นคนท้องถิ่น นี่คือจุดตั้งต้นสำคัญที่ทำให้ Jollibee ไม่ได้พยายามเป็น McDonald’s เวอร์ชันฟิลิปปินส์ แต่เลือกสร้าง “แบรนด์ชาติ” ที่สะท้อนตัวตนผู้บริโภคของประเทศตนเองตั้งแต่วันแรก

ในทางกลับกัน MK Suki ก่อตั้งในปี พ.ศ.1962 โดยคุณทองคำ เมฆโต จากร้านอาหารเล็ก ๆ ที่เน้นเมนูสุกี้แบบจีนกวางตุ้งในกรุงเทพฯ จุดเด่นในยุคแรกไม่ได้อยู่ที่การขยายสาขา แต่เป็นการสร้างมาตรฐานคุณภาพอาหาร บริการ และบรรยากาศร้านให้เหมาะกับครอบครัวไทย MK ค่อย ๆ ปรับภาพลักษณ์จากร้านอาหารท้องถิ่นไปสู่ร้านอาหารสำหรับครอบครัวระดับกลางถึงบน และวางรากฐานระบบการบริหารแบบมืออาชีพก่อนเข้าสู่ยุคการเติบโตแบบเชนในเวลาต่อมา

เมื่อมองเชิงวิเคราะห์ จะเห็นว่า Jollibee เกิดจาก “ผู้ประกอบการเชิงโอกาส” (opportunity-driven entrepreneur) ที่ปรับตัวเร็ว ใช้ตลาดเป็นตัวนำ และกล้าท้าทายแบรนด์ต่างชาติ ขณะที่ MK Suki เกิดจาก “ผู้ประกอบการเชิงคุณค่า” (value-driven entrepreneur) ที่เน้นความมั่นคง คุณภาพ และความยั่งยืนในระยะยาว ทั้งสองแนวทางต่างประสบความสำเร็จ แต่ให้บทเรียนที่แตกต่างต่อการพัฒนาธุรกิจแฟรนไชส์ในบริบทอาเซียน

“ช่วงเปลี่ยนผ่านผู้นำ” ขององค์กร

กรณีของ Jollibee และ MK Suki จะเห็นภาพที่ชัดขึ้นมากเมื่อพิจารณา “ช่วงเปลี่ยนผ่านผู้นำ” ขององค์กร โดยเฉพาะ MK ซึ่งไม่ได้เติบโตจากผู้ก่อตั้งเพียงคนเดียว แต่เกิดจากการสานต่อและยกระดับธุรกิจอย่างเป็นระบบในรุ่นถัดมา Jollibee เริ่มต้นในปี ค.ศ.1975 จากร้านไอศกรีมเล็ก ๆ ในกรุงมะนิลา โดย Tony Tan Caktiong ผู้ก่อตั้งซึ่งมองเห็น pain point ของผู้บริโภคฟิลิปปินส์ตั้งแต่ต้นว่า อาหารตะวันตกแบบดั้งเดิมยังไม่ตอบโจทย์รสนิยมท้องถิ่น เขาจึงปรับเมนูและโมเดลธุรกิจอย่างรวดเร็ว ตั้งแต่ช่วงก่อตั้ง การเติบโตของ Jollibee ในระยะแรกจึงสะท้อนความเป็นผู้ประกอบการที่ขับเคลื่อนด้วยตลาดและการทดลองอย่างต่อเนื่อง เป็นการพัฒนาการเติบโตโดยเจ้าของผู้ก่อตั้งเป็นหลัก

MK Suki ธุรกิจเริ่มต้นตั้งแต่ปี พ.ศ.1962 โดยคุณทองคำ เมฆโต จากร้านอาหารสุกี้ขนาดเล็กในกรุงเทพฯ จุดเด่นของยุคผู้ก่อตั้งคือความใส่ใจในคุณภาพวัตถุดิบ รสชาติ และการบริการ ซึ่งสร้างฐานลูกค้าครอบครัวไทยอย่างมั่นคง แต่จุดเปลี่ยนที่สำคัญของ MK เกิดขึ้นเมื่อธุรกิจถูกพัฒนาต่อโดย ฤทธิ์ ธีระโกมล ซึ่งเข้ามายกระดับกิจการจาก “ร้านอาหารที่ดี” ไปสู่ “องค์กรร้านอาหารแบบเชน” อย่างแท้จริง

บทบาทของคุณฤทธิ์ไม่ใช่เพียงการขยายสาขา แต่คือการวางระบบบริหารจัดการสมัยใหม่ การสร้างมาตรฐานปฏิบัติการ การลงทุนด้านซัพพลายเชน ครัวกลาง และการบริหารแบรนด์ในระยะยาว ทำให้ MK เติบโตอย่างมีวินัยและสามารถรักษาคุณภาพได้แม้จำนวนสาขาเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การสืบทอดธุรกิจของ MK จึงเป็นตัวอย่างสำคัญของธุรกิจครอบครัวไทยที่เปลี่ยนผ่านจากรุ่นผู้ก่อตั้งสู่ผู้บริหารมืออาชีพได้อย่างราบรื่น

เมื่อเปรียบเทียบเชิงวิเคราะห์ จะเห็นว่า Jollibee แข็งแรงตั้งแต่จุดเริ่มต้นด้วยวิสัยทัศน์ของผู้ก่อตั้งที่ขับเคลื่อนด้วยตลาด ขณะที่ MK แข็งแรงจาก “การต่อยอด” ผ่านการเปลี่ยนบทบาทผู้นำ ซึ่งช่วยปลดล็อกศักยภาพของธุรกิจให้เติบโตในระดับองค์กร ทั้งสองกรณีจึงสะท้อนรูปแบบความสำเร็จที่ต่างกัน แต่ล้วนให้บทเรียนสำคัญต่อการพัฒนาธุรกิจแฟรนไชส์ในเอเชีย

ตารางเปรียบเทียบต่อไปนี้สรุปประเด็นด้านประวัติการก่อตั้งและการพัฒนาธุรกิจผ่านผู้นำแต่ละช่วงได้อย่างชัดเจน

การมองประวัติของทั้งสองแบรนด์ในมิตินี้ ทำให้เห็นชัดว่าความสำเร็จของธุรกิจแฟรนไชส์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับ “ใครเริ่มก่อน” แต่ขึ้นอยู่กับว่าองค์กรสามารถพัฒนาและเปลี่ยนผ่านผู้นำได้ดีเพียงใด ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญอย่างยิ่งสำหรับการวิจัยเชิงวิเคราะห์ธุรกิจแฟรนไชส์ทั้งในและต่างประเทศ

จากจุดกำเนิดเพียงอย่างเดียว จะเห็นว่าธุรกิจแฟรนไชส์ที่ประสบความสำเร็จไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นเหมือนกัน กรณีศึกษา Jollibee สอนให้เห็นพลังของการเข้าใจผู้บริโภคเชิงลึกและการกล้าสร้างอัตลักษณ์ระดับประเทศ ส่วน MK Suki สะท้อนบทเรียนเรื่องความอดทน การวางระบบ และการเติบโตอย่างมีวินัย ซึ่งทั้งสองกรณีล้วนเป็นฐานสำคัญสำหรับการต่อยอดสู่การวิเคราะห์เชิงกลยุทธ์และการขยายสาขาในระดับนานาชาติในลำดับถัดไป

การวิเคราะห์ความแตกต่าง

การทำแฟรนไชส์ กับการขยายสาขาเองอยางเดียว ทำให้อัตราการเติบโตแตกต่าง

การเปิดสาขาในเฉพาะแต่ในห้างของเอ็มเค แต่การกระจายสาขาลงพื้นที่อื่นไม่จำกัดของ Jollibee ทำให้สาขาครอบคลุมตลาดมากกว่า

ระยะเวลาการผลักดันเข้า ตลาดหลักทรัพย์ ของธุรกิจ

การสร้างรูปแบบการตลาดที่เป็นสากลต่อเนื่องของทั้งสองแบรนด์