Category Business, Business Insights October 30, 2025 การวิเคราะห์ปัญหาในระบบแฟรนไชส์ไทย ดร.พีระพงษ์ กิติเวชโภคาวัฒน์ ธุรกิจแฟรนไชส์ในประเทศไทยดูเหมือนจะเติบโตได้ดีในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แต่ถ้าลงลึกไปจริง ๆ ก็จะเห็นว่าระบบแฟรนไชส์บ้านเรายังมีปัญหาอีกหลายอย่างที่ต้องจัดการ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องกฎหมาย การบริหารจัดการ หรือแม้แต่การสนับสนุนแฟรนไชส์ซี ที่บางครั้งก็ไม่ได้ตรงกับสิ่งที่คนซื้อแฟรนไชส์คาดหวังไว้ เริ่มจากเรื่องการกำกับดูแลก่อนเลย แม้ว่าในไทยยังไม่มีข้อกฎหมายเฉพาะสำหรับธุรกิจแฟรนไชส์ แต่ถึงอย่างไรก็ไม่ใช่เป็นปัญหาใหญ่ หลายประเทศก็ไม่จำเป็นต้องมีกฎหมายแฟรนไชส์ และบางประเทศกฎหมายแฟรนไขส์กลับทำให้การขยายธุรกิจแฟรนไชส์ช้าลงเมื่อมีหน่วยงานรัฐเข้ามากำกับดูแลมากเกินไป ในขณะที่หน่วยงานเหล่านั้นก็ยังไม่เข้าใจระบบแฟรนไขส์จริงจัง เราสามารถที่จะกำกับดูแลด้วยกฎหมายทั่วไปได้ แต่ต้องมีการสนับสนุนแฟรนไชส์ที่ถูกต้อง แยกแฟรนไชส์ที่มีมาตรฐานออกจากธุรกิจแฟรนไชส์แฝงให้ได้ แต่ก็เป็นเรื่องไม่ง่าย ต้องส่งเสริมให้เกิดความรู้ความเข้าใจในระบบแฟรนไชส์จริงๆกับนักลงทุน ประชาชนทั่วไปให้ดี เรื่องเหล่านี้ก็จะคลี่คลายได้โดยไม่ต้องใช้กฎหมาย แค่วางกฎเกณฑ์ภาพรวมๆในธุรกิจให้ได้ก็เพียงพอ ต่อมาคือเรื่องการบริหารจัดการของแฟรนไชส์ซอร์ บางรายที่อยากขายแฟรนไชส์แต่ขาดประสบการณ์ ก็มักจะเน้นขยายสาขาเร็ว ๆ โดยไม่ได้วางแผนเรื่องระบบสนับสนุนที่ดีพอ ทำให้แฟรนไชส์ซีต้องเผชิญปัญหาเอง เช่น การจัดการวัตถุดิบที่ไม่ทันเวลา หรือการฝึกอบรมที่ไม่ได้ช่วยให้พวกเขาพร้อมจริง ๆ นอกจากนี้ แบรนด์บางแบรนด์ก็ยังไม่มีอัตลักษณ์ที่ชัดเจน จนทำให้แฟรนไชส์ซีต้องดิ้นรนสร้างความน่าสนใจเอง นี่แหละต้นทางของปัญหา ถ้าแฟรนไชส์ซอร์ยังไม่รู้ว่า ทำไมตนเองต้องสร้างระบบแฟรนไชส์ที่ถูกต้อง เน้นแต่จะสร้างรายได้จากการขายธุรกิจคิดว่าเป็นการขาย ยี่ห้อแบรนด์ตัวเอง ไม่ยอมลงทุนการสร้างระบบที่ถูกต้อง ในที่สุดความไม่เข้าใจนั่นแหละคือ ส่วนที่กลับมาบ่อนทำลายจนธุรกิจขยายได้แต่โตไม่ออก หรือ พับฐานไปก็เป็นเรื่องเห็นแล้วเห็นอีก ไม่จบไม่สิ้น แฟรนไชส์ซีเองก็มีเรื่องต้องเจอไม่น้อย โดยเฉพาะเรื่องต้นทุนการลงทุนที่สูง บางแบรนด์ตั้งราคาค่าสิทธิ์แพง แต่กลับไม่ได้สนับสนุนด้านการตลาดหรือการพัฒนาอย่างที่ควรจะเป็น แถมบางครั้งยังต้องซื้อวัตถุดิบในราคาที่แพงกว่าท้องตลาดอีก ถ้ามองจากมุมของคนซื้อแฟรนไชส์ก็คงรู้สึกว่าความเสี่ยงยังคงสูงอยู่ดี การเน้นธุรกิจแฟรนไชส์ที่ขาดระบบคือ ปัญหาของนักลงทุนเหล่านี้ ถ้าลงทุนในธุรกิจแฟรนไชส์โดยคิดง่ายๆ เป็นงานอดิเรก หรือ คิดว่าเป็นธุรกิจที่ทำง่ายๆไม่ลงแรงเอาจริงจัง แถมถ้าลงทุนน้อยๆ พอเป็นพิธี เรื่องการสร้างธุรกิจของตนเองโดยมีผู้อื่นช่วยสร้างจึงไม่ได้นำมาคิดวางแผน อย่างนี้ก็ยากที่จะช่วยแก้ปัญหา นอกจากนั้น ยังมีเรื่องของการแข่งขันที่ดุเดือดในตลาดแฟรนไชส์ ไม่ใช่แค่ต้องเจอกับคู่แข่งแฟรนไชส์แบรนด์อื่น ๆ แต่ยังต้องต่อสู้กับร้านค้าในท้องถิ่นที่มีราคาถูกกว่าและใกล้ชิดกับลูกค้ามากกว่า การที่จะสร้างความแตกต่างและดึงดูดลูกค้าได้นั้นก็ไม่ใช่เรื่องง่าย ยิ่งถ้าบริษัทแม่ไม่ได้ช่วยในเรื่องการตลาด ก็อาจทำให้แฟรนไชส์ซีต้องรับภาระหนักไปอีก สุดท้ายคือเรื่องเทคโนโลยี แฟรนไชส์หลายรายยังไม่พร้อมที่จะปรับตัวเข้าสู่โลกดิจิทัลอย่างเต็มที่ ทั้งในแง่ของการตลาดออนไลน์หรือการนำระบบอัตโนมัติมาใช้ในการบริหารจัดการร้านค้า ซึ่งเรื่องนี้ถือว่าเป็นจุดที่ธุรกิจแฟรนไชส์ต้องเร่งแก้ไข เพราะถ้ายังเดินช้ากว่าคู่แข่งในตลาดก็อาจพลาดโอกาสไป แม้จะมีปัญหาอยู่มากและซ้ำๆอยู่เรื่องเดิมไม่กี่เรื่อง แต่ธุรกิจแฟรนไชส์ก็ยังมีโอกาสที่จะเติบโตได้อีกเยอะ หากมีการแก้ไขปัญหาเหล่านี้ให้ตรงจุด ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาการสร้างระบบแฟรนไชส์ที่ถูกต้อง เพื่อให้ธุรกิจที่เป็นระบบแฟรนไชส์มีวิธีการสร้างระบบสนับสนุนที่แข็งแรง รวมแม้กระทั่งความเข้าใจที่ถูกต้องในการสร้างระบบงาน การผลักดันให้ธุรกิจเข้าใจเรื่องเทคโนโลยีสำหรับการบริหารสาขาหรือเข้ามาช่วยในการดำเนินงาน หากทำได้ ระบบแฟรนไชส์ในไทยก็น่าจะมีศักยภาพที่ดีขึ้น และเป็นช่องทางลงทุนที่น่าสนใจสำหรับคนที่อยากเริ่มต้นธุรกิจจริง ๆ สรุปประเด็นปัญหาแฟรนไชส์ประเทศไทย ปัญหาสำคัญด้านการบริหารจัดการของธุรกิจที่เป็นแฟรนไชส์ แฟรนไชส์ซอร์ขาดประสบการณ์: ผู้ให้สิทธิ์บางรายไม่มีความเชี่ยวชาญในการจัดการธุรกิจแฟรนไชส์ ส่งผลให้ระบบสนับสนุนแฟรนไชส์ซีไม่เพียงพอ ออกแบบธุรกิจขาดประสบการณ์ไม่รู้จริง การขยายธุรกิจที่เร็วเกินไป: หลายแบรนด์พยายามขยายสาขาอย่างรวดเร็ว โดยไม่ได้เตรียมระบบการสนับสนุนที่เหมาะสม ทำให้เกิดปัญหาในการจัดการคุณภาพและความสม่ำเสมอในแต่ละสาขา การสร้างแบรนด์ที่ไม่แข็งแกร่ง: แบรนด์แฟรนไชส์บางแห่งยังไม่มีอัตลักษณ์ที่ชัดเจนหรือไม่สามารถสร้างความแตกต่างในตลาดได้ ทำให้ขาดความน่าสนใจ ปัญหาด้านการสนับสนุนแฟรนไชส์ซี ขาด Know-How และการฝึกอบรม: แฟรนไชส์ซอร์บางรายไม่สามารถถ่ายทอดความรู้หรือเทคนิคการดำเนินธุรกิจที่เพียงพอให้กับแฟรนไชส์ซี ทำให้ผู้ประกอบการรายใหม่ไม่สามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ การช่วยเหลือด้านการตลาดไม่เพียงพอ: แฟรนไชส์ซีจำนวนมากไม่ได้รับการสนับสนุนด้านการตลาด เช่น การโปรโมตในระดับท้องถิ่น ทำให้ต้องแบกรับภาระการประชาสัมพันธ์เอง ระบบโลจิสติกส์และซัพพลายเชน: ในบางกรณี การจัดส่งสินค้าจากแฟรนไชส์ซอร์ล่าช้า หรือมีต้นทุนที่สูงเกินไป ทำให้แฟรนไชส์ซีไม่สามารถแข่งขันในตลาดได้ ปัญหาด้านการเงิน ต้นทุนการลงทุนที่สูง: การลงทุนในแฟรนไชส์บางแห่งมีค่าใช้จ่ายเริ่มต้นและค่าธรรมเนียมรายเดือนที่สูง ซึ่งอาจไม่สมดุลกับรายได้ที่แฟรนไชส์ซีจะได้รับ เนื่องจากรูปแบบธุรกิจถูกออกแบบไม่รองรับรายได้ที่เกิดขึ้นจริง แฟรนไชส์ซีขาดแหล่งเงินทุน: ผู้ประกอบการรายย่อยบางรายอาจไม่มีเงินทุนเพียงพอในการดำเนินธุรกิจในระยะยาว ไม่มีความยืดหยุ่นในค่าใช้จ่าย: แฟรนไชส์ซีบางรายถูกบังคับให้ซื้อวัตถุดิบหรือสินค้าในราคาที่สูงจากแฟรนไชส์ซอร์ ทำให้มีกำไรที่ลดลงเนื่องจากการออกแบบระบบงานของแฟรนไชส์ซอร์ขาดความเข้าใจ ปัญหาด้านการแข่งขัน การแข่งขันที่รุนแรง: ตลาดแฟรนไชส์ในไทยมีการแข่งขันที่สูง ทั้งจากแบรนด์ในประเทศและต่างประเทศ ทำให้แฟรนไชส์ซีต้องพยายามอย่างหนักเพื่อดึงดูดลูกค้า รวมถึงปัญหารแฟรนไชส์ที่ไม่ใช่แฟรนไชส์มาตรฐานทำตลาดสับสน คู่แข่งในตลาดท้องถิ่น: ในบางพื้นที่ ธุรกิจแฟรนไชส์ต้องแข่งขันกับร้านค้าในท้องถิ่นที่มีราคาถูกกว่าและเข้าถึงกลุ่มลูกค้าได้ง่ายกว่า แนวทางการพัฒนาลดปัญหาของระบบแฟรนไชส์ประเทศไทย ธุรกิจแฟรนไชส์ในประเทศไทยยังคงมีโอกาสเติบโตได้อีกมาก หากสามารถแก้ไขปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการดำเนินธุรกิจในปัจจุบันได้อย่างมีประสิทธิภาพ วิธีการแก้ปัญหาเหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยสร้างความมั่นคงให้กับระบบแฟรนไชส์ แต่ยังช่วยเพิ่มความเชื่อมั่นให้กับผู้ลงทุนและผู้บริโภคอีกด้วย สิ่งแรกที่ต้องทำคือ พัฒนาระบบสนับสนุนและการสร้างความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง โดย แฟรนไชส์ซอร์ควรเน้นการถ่ายทอดความรู้และเทคนิคการดำเนินธุรกิจให้กับแฟรนไชส์ซีอย่างครบถ้วนและต่อเนื่อง การอบรมที่มีคุณภาพจะช่วยให้แฟรนไชส์ซีเข้าใจระบบและสามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างมั่นใจ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างความสำเร็จให้กับแฟรนไชส์ทั้งระบบ หน่วยงานที่ให้ความรู้ความเข้าใจการพัฒนาธุรกิจแฟรนไชส์ต้องมุ่งสร้างความถูกต้อง ใช้ผู้ที่มีความรู้จริง พิสูจน์ได้ เข้ามาให้ความรู้มากกว่า กลุ่มคนที่เข้าใจเพียงเปลือกนอกธุรกิจมานำเสนอวิธีคิดซึ่งจะสร้างปัญหาระยะยาวให้กับระบบแฟรนไชส์ นอกจากนี้ การ เสริมสร้างการเงิน ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่สำคัญ ภาครัฐและสถาบันการเงิน ควรเข้ามามีบทบาทในการสนับสนุนด้านเงินทุนสำหรับผู้ประกอบการ โดยเฉพาะรายย่อยที่มีความตั้งใจแต่ขาดแหล่งเงินทุน โครงการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำหรือกองทุนสนับสนุนพิเศษสำหรับธุรกิจแฟรนไชส์ที่กำลังพัฒนาธุรกิจและคนที่สนใจลงทุน จะช่วยลดภาระและเปิดโอกาสให้ผู้ที่สนใจสามารถเริ่มต้นธุรกิจได้ง่ายขึ้น การ นำนวัตกรรมและเทคโนโลยีมาใช้ ก็เป็นอีกแนวทางสำคัญในยุคดิจิทัล การพัฒนาระบบดิจิทัล เช่น ระบบ POS (Point of Sale) การตลาดออนไลน์ หรือการนำ AI มาช่วยในการวิเคราะห์พฤติกรรมลูกค้า จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงานและลดความซับซ้อนในการจัดการ นอกจากนี้ การนำระบบจัดการร้านค้าออนไลน์เข้ามาใช้ยังสามารถช่วยให้ธุรกิจแฟรนไชส์เข้าถึงลูกค้าได้หลากหลายกลุ่มมากขึ้น อีกหนึ่งปัจจัยที่ไม่ควรมองข้ามคือ การสร้างแบรนด์ที่แข็งแกร่ง แฟรนไชส์ซอร์ควรมุ่งเน้นการสร้างอัตลักษณ์ของแบรนด์ให้ชัดเจนและแตกต่างจากคู่แข่ง การตลาดที่มีประสิทธิภาพและการสื่อสารที่เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายจะช่วยสร้างการจดจำและเพิ่มความภักดีในแบรนด์ของลูกค้า ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในการสร้างความยั่งยืนให้กับธุรกิจ สุดท้ายมาอยู่ที่การออกแบบระบบงานที่ถูกต้อง คือการ พัฒนารูปแบบการดำเนินธุรกิจที่ถูกต้องมาตรฐาน โดยเน้นการออกแบบโมเดลธุรกิจที่เหมาะสมกับทั้งแฟรนไชส์ซอร์และแฟรนไชส์ซี โมเดลที่ดีควรมีความยืดหยุ่นแต่มีหลักการที่ถูกต้องมาตรฐานเพียงพอต่อการขยายสาขา สิ่งนี้จะช่วยให้แฟรนไชส์สามารถอยู่รอดและเติบโตในระยะยาว ธุรกิจแฟรนไชส์ในประเทศไทยยังคงมีศักยภาพในการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง แต่การแก้ไขปัญหาและปรับปรุงระบบเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้ระบบแฟรนไชส์ในประเทศแข็งแกร่งและพร้อมเผชิญกับความท้าทายในอนาคต หากทุกฝ่ายร่วมมือกันพัฒนาทั้งด้านการบริหารจัดการ การเงิน เทคโนโลยี และการสร้างแบรนด์ ระบบแฟรนไชส์ไทยจะสามารถเติบโตได้อย่างยั่งยืนและแข่งขันได้ในตลาดโลกเข้าสู่ยุคที่ 3 ของรูปแบบการพัฒนาธุรกิจแฟรนไชส์มาตรฐานอย่างแน่นอน บทความโดย : ดร.พีระพงษ์ กิติเวชโภคาวัฒน์ (CFE) สนใจปรึกษาธุรกิจ ติดต่อสอบถาม : 099-615-2647 Line : @coachandconsulting Facebook : https://www.facebook.com/coachandconsulting